Buty, które „hakują” mózg: jak Nike zamienia neuronaukę w przewagę konkurencyjną

Przez 45 lat Nike badał ciało w ruchu – mięśnie, stawy, wydolność tlenową. Teraz firma wchodzi na zupełnie nowe terytorium: ludzki mózg. Premiera kolekcji Mind 001 i Mind 002 w styczniu 2026 roku to sygnał, że granica między nauką a projektowaniem produktów zaciera się szybciej niż kiedykolwiek, co ma znaczenie, gdy 95% decyzji zakupowych zapada nieświadomie^[1].

Czy nowe buty Nike wpływają na mózg?

8 stycznia 2026 roku Nike rozpoczął sprzedaż pierwszych w historii firmy butów opartych na neuronauce (co pośrednio wpisuje się w nurt neuromarketingu)^[2]. Mind 001 (95 USD) to klapek typu mule, Mind 002 (145 USD) – klasyczny sneaker^[3]. Oba modele łączy ta sama technologia: 22 niezależne węzły piankowe rozmieszczone na podeszwie, poruszające się jak tłoki podczas chodzenia^[4].

Węzły zaprojektowano na podstawie mapy sensorycznej stopy – neuronaukowcy zmierzyli próg rozróżniania dwóch punktów i rozmieścili elementy gęściej w przedniej części stopy, gdzie czucie jest najdokładniejsze^[5]. Każdy krok stymuluje mechanoreceptory, wysyłając sygnały do kory sensorycznej mózgu^[6].

„To pierwsze buty zaprojektowane od mózgu, nie od stóp” – wyjaśnił dr Matthew Nurse, Chief Science Officer Nike^[7]. Projekt powstawał przez dekadę w LeBron James Innovation Center. Nike Mind Science Department dysponuje jednym z niewielu na świecie mobilnych laboratoriów obrazowania mózgu^[8]. Zespół wykorzystał elektroencefalografię (EEG), czujniki ciśnienia i elektromiografię do pomiaru aktywności mózgu przed, w trakcie i po ruchu^[9].

Najważniejsze odkrycie dotyczy sieci trybu domyślnego – obszaru mózgu odpowiedzialnego za rozproszenie uwagi. Stymulacja sensoryczna przez węzły angażuje sieć sensomotoryczną, pomagając wyciszyć rozpraszające myśli^[10]. „Skupienie jest wszystkim w piłce nożnej” – powiedział Erling Haaland, jeden z setek sportowców testujących prototypy^[11].

Nike nie jest pionierem neuromarketingu. Coca-Cola wykorzystuje eyetracking do optymalizacji opakowań^[12]. Frito-Lay przeprojektowało torebki chipsów po badaniach pokazujących, że matowe opakowania nie wywołują negatywnej reakcji^[13]. IKEA zaprojektowała układ sklepów na podstawie badań zwiększających prawdopodobieństwo zakupu^[14]. Jednak Nike Mind to produkt zaprojektowany od podstaw wokół odkryć neuronaukowych.

Jak Nike Mind mogą wpłynąć na rynek?

Pokazuje neuronauka przestaje być narzędziem badawczym i staje się podstawą rozwoju produktu. 45% firm z listy Fortune 500 eksperymentuje z testami neuronalnymi^[15], a 63% marketerów deklaruje zwiększenie wydatków na narzędzia neuromarketingowe^[16]. Nike pokazuje następny krok: produkt, którego istota wynika z odkryć neuronaukowych.

Rośnie też znaczenie „nauki jako storytellingu”. Nike sprzedaje nie tylko buty, ale przede wszystkim narrację o dekadzie badań i mobilnym laboratorium obrazowania mózgu. Ta retoryka buduje percepcję wartości niemożliwą do osiągnięcia bez podobnych inwestycji w R&D.

Nie da się rozmawiać o neuronauce, nie rozmawiając o etyce. Reklamy zoptymalizowane pod kątem reakcji emocjonalnych generują do 2,5-krotnie wyższy ROI^[17]. To potężne narzędzie, a odpowiedzialność za jego etyczne wykorzystanie spoczywa na markach. Nike nie opublikował jeszcze recenzowanej naukowo pracy opisującej wyniki badań^[18], a niezależni neuronaukowcy zauważają, że mierzalny efekt poznawczy stymulacji dotykowej pozostaje w większości badań niewielki^[19].

Jedno jest pewne – Nike po raz kolejny zmienił zasady gry. „Przez 45 lat Nike badał ciało w ruchu. Kolejne 45 lat będzie obejmować mózg”^[20] – podsumował Dr Nurse. Globalny rynek neuromarketingu, wyceniany na 1,44 mld dolarów w 2023 roku, ma przekroczyć wartość 3 mld do 2032^[21],a to pokazuje, że nauka i design nie mogą już funkcjonować osobno.