8 przykładów strategii błękitnego oceanu, które pomogą Ci wyprzedzić konkurencję

Prawdziwa moc strategii błękitnego oceanu ujawnia się, gdy spojrzymy na konkretne firmy, które porzuciły wyniszczającą walkę w czerwonych oceanach i stworzyły własną, niekwestionowaną przestrzeń rynkową.

Dlaczego strategia błękitnego oceanu pomaga wyprzedzić konkurencję?

Większość firm w oceanie rynku pływa w tych samych wodach, walcząc o te same ryby. To czerwony ocean – czerwony od krwi konkurencyjnej walki. Strategia błękitnego oceanu proponuje coś radykalnie innego: zamiast walczyć, wypłyń na nowe wody.

Koncepcja W. Chan Kima i Renée Mauborgne z INSEAD zrewolucjonizowała myślenie o strategii biznesowej^[1]. Tradycyjne podejście zakłada, że sukces wymaga pokonania rywali. Błękitny ocean odwraca tę logikę – prawdziwy sukces polega na uczynieniu konkurencji nieistotną.

Jak to działa w praktyce? Firma tworzy nową przestrzeń rynkową, oferując unikalne połączenie wartości. Nie chodzi o bycie lepszym w tym samym – chodzi o bycie innym w sposób, który ma znaczenie dla klientów^[2].

Badania przeprowadzone na 150 strategicznych posunięciach w 30 branżach pokazały zaskakujące wyniki. Firmy tworzące błękitne oceany osiągały 61% skumulowanych zysków, choć stanowiły tylko 14% analizowanych przypadków^[3]. Pozostałe 86% to rozszerzenia w czerwonych oceanach – przynoszące jedynie 39% zysków.

Kluczem jest tzw. innowacja wartości. To jednoczesne obniżenie kosztów i podniesienie wartości dla klienta^[4]. Brzmi jak niemożliwe? A jednak firmy takie jak Cirque du Soleil, Nintendo czy Southwest Airlines udowodniły, że to wykonalne.

Schemat czterech działań stanowi praktyczne narzędzie do tworzenia błękitnych oceanów^[5]. Pytania są proste: co wyeliminować? Co zredukować? Co wzmocnić? Co stworzyć od nowa? Odpowiedzi na nie prowadzą do przełomowych modeli biznesowych.

Strategia błękitnego oceanu nie gwarantuje wiecznego sukcesu – konkurenci w końcu dopłyną do nowych wód. Ale daje przewagę czasową, która przy właściwym wykorzystaniu może trwać latami. A gdy błękitny ocean zaczyna czerwienieć? Czas szukać następnego.

Jakie są przykłady strategii błękitnego oceanu?

Historia biznesu dostarcza fascynujących przypadków firm, które zastosowały strategię błękitnego oceanu i osiągnęły sukces poprzez tworzenie niekwestionowanej przestrzeni rynkowej w całym świecie.

1. Cirque du Soleil – rewolucja w branży cyrkowej

Cirque du Soleil to najbardziej emblematyczny przykład strategii błękitnego oceanu w świecie biznesu. W latach 80. branża cyrkowa przeżywała kryzys. Zamiast konkurować o dziecięcą publiczność, kanadyjska firma stworzyła nową kategorię rozrywki poprzez tworzenie nowej przestrzeni rynkowej.

Stosując schemat czterech działań, Cirque du Soleil wyeliminowało najkosztowniejsze elementy w branży cyrkowej: występy zwierząt, drogich gwiazd, sprzedaż towarzyszącą. Zredukowało humor i niebezpieczeństwo. Wzmocniło unikalny namiot i wyrafinowaną widownię. Stworzyło fabułę, muzykę i taniec artystyczny, scenografię teatralną przy realizacji innowacji wartości.

W ciągu dwóch dekad Cirque osiągnęło przychody około 800 milionów dolarów rocznie, na które lider branży potrzebował ponad stu lat^[6]. Firma odwołała się do nie-klientów: dorosłych widzów i klientów korporacyjnych gotowych zapłacić wielokrotnie więcej, osiągając trwałą przewagę konkurencyjną poprzez stworzenie błękitnego oceanu.

2. Nintendo Wii – gry dla wszystkich

Na początku XXI wieku rynek gier był areną zaciekłej walki Sony i Microsoftu o grafikę i moc w czerwonych oceanach. Nintendo w 2006 roku wypuściło Wii, ignorując ten wyścig i tworząc własną niszę rynkową.

Najważniejszy był innowacyjny kontroler ruchowy czyniący granie intuicyjnym dla osób, które wcześniej nie grały w gry wideo. Nintendo eliminowało skupienie na technologii graficznej, redukowało złożoność obsługi, wzmacniało społeczny aspekt gier i stworzyło fizyczną interakcję przy zastosowaniu innowacji wartości.

Do końca 2008 roku sprzedano ponad 44 miliony Wii, wyprzedzając Xbox 360 (28 milionów) i PlayStation 3 (21,3 miliona)^[7]. Wii otworzyło nowy segment poprzez tworzenie niekwestionowanej przestrzeni rynkowej – gry dla całej rodziny – przyciągając seniorów i rodziców, tworząc własny błękitny ocean wolny od bezpośredniej konkurencji.

3. Nasza-klasa.pl – polska rewolucja społecznościowa

Polski portal nasza-klasa.pl to przykład, że strategia błękitnego oceanu nie jest domeną tylko globalnych korporacji. Uruchomiony w 2006 roku serwis stworzył niekwestionowaną przestrzeń rynkową w polskim internecie poprzez innowacyjne podejście do tworzenia nowej przestrzeni rynkowej.

Ideą było odnowienie kontaktów szkolnych, co było niezaspokajaną wcześniej potrzebą nie-klientów. Twórcy zastosowali innowację wartości eliminując opłaty za funkcje przy użyciu schematu czterech działań, opierając przychody na reklamach. Zredukowano złożoność interfejsu, wzmocniono funkcje kontaktowe, stworzono bazę polskich szkół przy realizacji strategii błękitnego oceanu.

Do 2009 roku portal miał ponad 10 milionów użytkowników^[8], stając się najczęściej odwiedzanym serwisem. Sukces pokazuje, jak korzyści sieci stworzyły bariery dla naśladowców. Nasza-klasa.pl udowodniła możliwość stworzenia własnych błękitnych oceanów na lokalnym rynku poprzez innowację wartości w swojej branży.

4. Yellow Tail – wino dla mas

Casella Wines pod marką Yellow Tail stworzyła błękitny ocean w winiarskiej branży gastronomicznej, a więc typowej branży czerwonych oceanów. Rynek wina w USA był podzielony między elitarne wina ze skomplikowaną terminologią a tanie wina stołowe w warunkach zaciekłej konkurencji.

Yellow Tail zastosowało radykalne uproszczenie poprzez schemat czterech działań. Wyeliminowano żargon, opisy winiarskie, prestiż winnicy przy realizacji innowacji wartości. Zredukowano różnorodność do kilku wariantów dla obniżenia kosztów. Wzmocniono łatwość wyboru, przystępną cenę, chwytliwy branding. Stworzono łatwe do picia, słodsze wino dla nie-klientów pijących piwo i koktajle.

W dwa lata Yellow Tail osiągnęło sprzedaż 4,5 miliona skrzynek rocznie w 2003 roku^[9], stając się najszybciej rosnącą marką wina. Firma stworzyła kategorię „fun wine” – proste wino do codziennego picia, zajmując niekwestionowaną przestrzeń rynkową i osiągając trwałą przewagę konkurencyjną poprzez tworzenie błękitnego oceanu.

5. Apple iTunes i iPod – legalna rewolucja muzyczna

Na przełomie XX i XXI wieku przemysł muzyczny borykał się z piractwem. Apple dostrzegło szansę na stworzenie błękitnego oceanu poprzez innowacyjne podejście do tworzenia nowej przestrzeni rynkowej.

W 2001 roku wprowadzono iPoda, a w 2003 iTunes Store – legalną platformę muzyczną przy realizacji strategii błękitnego oceanu. Schemat czterech działań: wyeliminowano konieczność kupowania albumów i CD, zredukowano cenę utworu ($0,99), wzmocniono wygodę (zakup w sekundy) oraz stworzono ekosystem sprzęt-oprogramowanie-sklep przy zastosowaniu innowacji wartości.

Do 2010 roku iTunes stał się największym sprzedawcą muzyki w USA z 28% udziałem, wyprzedzając Walmart (14%)^[10]. iPod zdominował rynek z ponad 70% udziałem w 2008-2009^[11]. Apple stworzyła niekwestionowaną przestrzeń rynkową, gdzie połączenie ekosystemu było trudne do skopiowania.

6. Southwest Airlines – latanie dla każdego

Southwest Airlines to jeden z najwcześniejszych i najbardziej spektakularnych przykładów strategii błękitnego oceanu w transporcie lotniczym. Gdy w latach 70. amerykańskie linie lotnicze konkurowały ceną i luksusem na długich trasach, Southwest poszło zupełnie inną drogą^[12].

Firma zastosowała schemat czterech działań w sposób radykalny. Wyeliminowała przydzielane miejsca, posiłki na pokładzie, połączenia między lotami i salony biznesowe. Zredukowała czas obsługi naziemnej do minimum. Wzmocniła częstotliwość lotów i punktualność. Stworzyła przyjazną, nieformalną atmosferę z humorystycznymi komunikatami załogi^[13].

Kluczowa innowacja wartości polegała na tym, że Southwest nie konkurowało z innymi liniami – konkurowało z samochodem. Celowało w pasażerów, którzy wcześniej jeździli na krótkich trasach autem, bo latanie było za drogie lub za skomplikowane^[14]. Do 2023 roku Southwest przewiozło ponad 137 milionów pasażerów rocznie, pozostając najbardziej dochodową linią lotniczą w historii USA^[15].

7. Netflix – od kopert do streamingu

Netflix przeszedł przez dwa błękitne oceany. Pierwszy – w 1997 roku – to wypożyczalnia DVD przez internet bez kar za opóźnienia^[16]. Gdy Blockbuster karał klientów, Netflix wyeliminował ten najbardziej znienawidzony element branży.

Drugi błękitny ocean pojawił się w 2007 roku wraz z uruchomieniem własnej platformy streamingowej^[17]. Firma zastosowała schemat czterech działań: wyeliminowała konieczność wychodzenia z domu i czekania na przesyłkę. Zredukowała cenę dostępu do ogromnej biblioteki. Wzmocniła personalizację rekomendacji. Stworzyła model subskrypcyjny dający nieograniczony dostęp.

Efekt? W 2023 roku Netflix miał ponad 260 milionów subskrybentów na całym świecie^[18]. Firma nie tylko stworzyła nową przestrzeń rynkową, ale całkowicie przedefiniowała sposób, w jaki ludzie konsumują treści wideo. Blockbuster, niegdysiejszy gigant z 9000 sklepów, ogłosił bankructwo w 2010 roku^[19].

8. IKEA – demokratyzacja designu

IKEA to przykład błękitnego oceanu trwającego od dekad. Gdy szwedzka firma wchodziła na rynek w latach 50., meble były albo drogie i stylowe, albo tanie i brzydkie^[20]. IKEA stworzyła trzecią opcję.

Schemat czterech działań wyglądał tu rewolucyjnie. Wyeliminowano dostawę i montaż przez sprzedawcę. Zredukowano koszty produkcji poprzez płaskie paczki. Wzmocniono design i funkcjonalność. Stworzono doświadczenie zakupowe – restauracje, place zabaw, inspirujące showroomy^[21].

Kluczem do sukcesu było przerzucenie części pracy na klienta w zamian za znacznie niższą cenę. IKEA celowała w nie-klientów – młode rodziny, które nie mogły sobie pozwolić na designerskie meble, ale nie chciały tandetnych alternatyw^[22]. Dziś IKEA to największa sieć meblowa świata z przychodami przekraczającymi 47 miliardów euro rocznie i ponad 460 sklepami w 62 krajach^[23].