5 przykładów skutecznego crowdsourcingu, które przyspieszyły rozwój firm

Od klocków LEGO po reformy konstytucyjne, od testowania aplikacji po finansowanie marzeń – crowdsourcing to dzisiejsza rzeczywistość, która revolutionizuje sposób działania firm, instytucji publicznych i organizacji non profit na całym świecie. Ten rozproszone model produkcji przekształca sposób, w jaki angażujemy szerokiej grupy internautów w realizację konkretnych celów organizatora.

Jak crowdsourcing może przyspieszyć rozwój firmy?

W 2006 roku Netflix stanął przed problemem, który wydawał się nierozwiązywalny. Ich algorytm rekomendacji filmów działał poprawnie, ale firma chciała więcej. Zamiast zatrudnić armię programistów, ogłosiła konkurs z nagrodą miliona dolarów dla każdego, kto poprawi algorytm o 10%. Trzy lata później zespół BellKor’s Pragmatic Chaos zgarnął nagrodę – a Netflix zyskał rozwiązanie, którego wewnętrzny dział R&D prawdopodobnie nigdy by nie stworzył^[1].

To właśnie esencja crowdsourcingu: sięganie po zbiorową inteligencję tysięcy lub milionów ludzi, zamiast polegać wyłącznie na własnych zasobach. Brzmi jak utopia? Liczby mówią co innego. Według raportu ONZ aż 80% firm wykorzystuje dziś techniki crowdsourcingu do przyspieszenia innowacji produktowych^[2]. Rynek platform crowdsourcingowych, wyceniany na 50,8 miliarda dolarów w 2024 roku, ma osiągnąć 451 miliardów do 2031 roku^[3].

Dlaczego firmy tak chętnie oddają część pracy w ręce tłumu? Po pierwsze – koszty. Organizacje stosujące crowdsourcing raportują nawet 40% spadek kosztów operacyjnych^[4]. Po drugie – szybkość. Gdy Netflix potrzebował trzech lat na rozwiązanie problemu algorytmu, gracze gry Foldit rozwiązali zagadkę struktury enzymu wirusa AIDS w zaledwie trzy tygodnie – zagadkę, nad którą naukowcy głowili się przez ponad dekadę^[5].

Jest jeszcze trzeci argument: dostęp do perspektyw, których firma sama nigdy by nie odkryła. Ponad 64% organizacji wykorzystuje oprogramowanie crowdsourcingowe do przyspieszenia cykli innowacji, a 59% nowych produktów wprowadzanych na rynek zawiera dziś elementy wypracowane przez tłum^[6]. To nie jest już eksperyment – to standard.

Crowdsourcing działa w obie strony. Firmy zyskują świeże pomysły i tańszą siłę roboczą, a uczestnicy – możliwość zarobku, budowania portfolio lub po prostu satysfakcję z rozwiązywania ciekawych problemów. W tym modelu wszyscy wygrywają, a granica między konsumentem a producentem zaciera się w sposób, który jeszcze dwadzieścia lat temu wydawałby się science fiction.

Jakie są przykłady crowdsourcingu?

Wikipedia i LEGO Ideas to prawdopodobnie pierwsze skojarzenia, gdy słyszymy słowo „crowdsourcing”. I słusznie – encyklopedia pisana przez miliony wolontariuszy oraz platforma, na której fani projektują nowe zestawy klocków, stały się ikonami tego modelu. Świat crowdsourcingu jest jednak znacznie szerszy i ciekawszy:

1. Goldcorp Challenge – 575 tysięcy dolarów za znalezienie złota

W 2000 roku Rob McEwen, prezes kanadyjskiej firmy wydobywczej Goldcorp, stanął przed problemem, który wydawał się nie do rozwiązania. Kopalnia w Red Lake w Ontario produkowała zaledwie 50 000 uncji złota rocznie przy wysokich kosztach, a firmowi geolodzy nie potrafili zlokalizować głębszych złóż. Zamiast zatrudnić kolejnych ekspertów, McEwen zrobił coś niebywałego w hermetycznej branży górniczej – opublikował w internecie 400 megabajtów poufnych danych geologicznych sięgających 1948 roku i ogłosił konkurs z pulą nagród 575 000 dolarów^[7].

Branża była w szoku. Dzielenie się danymi geologicznymi to w górnictwie praktycznie herezja. Ale McEwen, który nie wywodził się z branży wydobywczej – wcześniej pracował w Merrill Lynch – nie czuł się związany jej konwencjami. Zainspirował go model open source Linusa Torvaldsa, o którym usłyszał na konferencji MIT rok wcześniej^[8].

W ciągu kilku tygodni napłynęło ponad 1000 zgłoszeń z całego świata – od geologów, matematyków, oficerów wojskowych, studentów i konsultantów. Zwycięzcami zostały dwie australijskie firmy, Fractal Graphics i Taylor Wall & Associates, które nigdy nie odwiedziły Kanady, ale na podstawie udostępnionych danych stworzyły trójwymiarową mapę kopalni. Efekt? Goldcorp zidentyfikował 110 miejsc wydobycia, z których połowa była wcześniej nieznana firmie. Odkryte złoża okazały się warte ponad 6 miliardów dolarów, a firma z borykającego się z problemami przedsiębiorstwa o wartości 100 milionów dolarów przekształciła się w giganta wartego 9 miliardów^[9].

2. Waze – kierowcy tworzą mapę w czasie rzeczywistym

Tradycyjne systemy GPS opierały się na statycznych danych i raportach rządowych – często nieaktualnych już w momencie publikacji. Izraelski startup Waze postawił na radykalnie inne podejście: niech sami kierowcy tworzą mapę drogową w czasie rzeczywistym.

Model okazał się strzałem w dziesiątkę. Użytkownicy zgłaszają korki, wypadki, kontrole policji i zamknięte drogi – a algorytm natychmiast przekierowuje innych kierowców. W 2013 roku Google zapłaciło za Waze 1,3 miliarda dolarów^[10]. To jeden z najlepszych przykładów komercyjnej wartości danych crowdsourcingowych.

Dziś Waze pomaga milionom kierowców na całym świecie unikać korków, a jego sukces zainspirował gigantów technologicznych do włączania elementów crowdsourcingu w swoje produkty nawigacyjne.

3. Threadless – klienci projektują, głosują i kupują

Założona w 2000 roku firma Threadless udowodniła, że crowdsourcing może stanowić rdzeń modelu biznesowego, nie tylko jego dodatek. Zasada jest prosta: graficy z całego świata przesyłają projekty koszulek, społeczność głosuje, a najlepsze trafiają do produkcji. Autorzy zwycięskich projektów otrzymują wynagrodzenie i tantiemy^[11].

Model okazał się niezwykle efektywny. Do 2008 roku firma osiągnęła szacowane 30 milionów dolarów sprzedaży przy 30% marży zysku^[12]. Magazyn Inc. nazwał Threadless „najbardziej innowacyjną małą firmą w Ameryce”. Co szczególnie istotne Threadless praktycznie nie prowadzi tradycyjnego marketingu, a społeczność projektantów i głosujących sama promuje produkty, które współtworzyła.

Threadless pokazuje, że crowdsourcing to nie tylko pozyskiwanie pomysłów, ale całościowe angażowanie klientów w proces od koncepcji po sprzedaż.

4. Foldit – gracze pokonali naukowców w trzy tygodnie

Czasem crowdsourcing przybiera formę gry – dosłownie. Foldit to gra wideo stworzona przez naukowców z University of Washington, w której gracze składają wirtualne białka. Brzmi niszowo? Efekty mówią same za siebie.

W 2011 roku gracze Foldit rozwiązali strukturę enzymu wirusa powodującego objawy podobne do AIDS u małp – problem, nad którym naukowcy pracowali bezskutecznie przez ponad 15 lat^[13]. Graczom zajęło to zaledwie trzy tygodnie. Publikacja w Nature Structural & Molecular Biology wymieniła graczy jako współautorów – to pierwszy przypadek, gdy amatorzy rozwiązali długotrwały problem naukowy poprzez grę online^[14].

Foldit ma dziś ponad 240 000 zarejestrowanych graczy i przyczynia się do badań nad Alzheimerem, Ebolą i projektowaniem nowych leków. To dowód, że ludzka intuicja przestrzenna może przewyższyć algorytmy komputerowe w rozwiązywaniu pewnych typów problemów.

5. Galaxy Zoo – milion galaktyk sklasyfikowanych przez wolontariuszy

Gdy astrofizyk Kevin Schawinski stanął przed zadaniem sklasyfikowania ponad 900 000 galaktyk, wiedział, że sam tego nie zrobi. Komputer też sobie nie radził – rozpoznawanie kształtów galaktyk wymaga ludzkiego oka. Rozwiązaniem stał się Galaxy Zoo, projekt citizen science uruchomiony w 2007 roku.

Rezultaty przerosły oczekiwania. Wolontariusze wykonali ponad 125 milionów klasyfikacji, co zaowocowało 60 recenzowanymi publikacjami naukowymi^[15]. Odkryto zupełnie nowe obiekty kosmiczne, takie jak Voorwerp Hanny czy galaktyki grochowe. Galaxy Zoo stał się fundamentem platformy Zooniverse, która dziś prowadzi ponad 100 obywatelskich projektów z zakresu astronomii, biologii, historii i klimatologii^[16].

Galaxy Zoo udowodniło, że crowdsourcing może demokratyzować naukę – pozwalając zwykłym ludziom uczestniczyć w odkryciach, które kiedyś były zarezerwowane dla elitarnych laboratoriów.