![Bartek Jarosik](/static/5fd2c74ea8041f58e1b6dee62650b2ec/bartek_jarosik.avif)
Scope creep – co to jest i jak mu zapobiegać?
![Scope creep – co to jest i jak mu zapobiegać?](/static/3ecd4104668b945f5e3c7b622b2f7ce8/bf621/Scope-creep-miniatura.png)
Scope creep to wyzwanie, z którym borykają się zespoły projektowe na całym świecie. Jakie są jego przyczyny i jak skutecznie zarządzać zmianami, aby nie zagroziły sukcesowi projektu?
Z tego artykułu dowiesz się m.in.:
- Czym jest scope creep?
- Jakie są różnice między scope creep a scope change i scope gap?
- Jakie są przyczyny scope creep?
- Jakie są przykłady scope creep?
- Jak zapobiegać scope creep?
- Jak zarządzać scope creep?
- Jak analizować scope creep?
- Jaka jest rola scope creep?
Scope creep – definicja
Scope creep (po polsku określa się to mianem poszerzania zakresu) to zjawisko, w którym stopniowo zwiększa się zakres projektu bez odpowiedniej kontroli lub autoryzacji. Zaczyna się to od drobnych, często niepozornych zmian, które z czasem kumulują się, prowadząc do znacznego rozszerzenia pierwotnych założeń[1] [2].
Scope creep to zjawisko polegające na stopniowym rozszerzaniu zakresu projektu bez odpowiedniej kontroli, co prowadzi do zwiększenia ilości prac do wykonania poza pierwotnie ustalonym zakresem.
Definicja scope creep
Scope creep może wynikać z braku jasnej definicji wymagań, zmian w oczekiwaniach interesariuszy, braku odpowiednich procedur zarządzania zmianami lub nieefektywnej komunikacji w zespole projektowym. W efekcie może powodować przekroczenie budżetu, opóźnienia w harmonogramie i obniżenie jakości końcowego produktu[3].
Scope creep a scope change i scope gap
W kontekście scope creep warto też wspomnieć o dwóch bliskoznacznych i częściowo powiązanych terminach – scope change i scope gap:
- Scope change, czyli zmiana zakresu, to formalnie zatwierdzona modyfikacja zakresu projektu. Zmianami zarządza się zgodnie z określonymi procedurami zarządzania zmianami, które obejmują analizę wpływu na projekt, budżet i harmonogram. Scope change jest kontrolowane i uzgodnione przez wszystkich zainteresowanych.
- Scope gap to różnica między zakresem zaplanowanym na początku, a rzeczywistymi potrzebami i wymaganiami interesariuszy. Wynika z podobnych przyczyn, co scope creep – m.in. z niepełnego zrozumienia wymagań na etapie planowania lub z pominięcia istotnych elementów. Scope gap może prowadzić do konieczności wprowadzenia zmian w projekcie (czyli do scope change) lub do niekontrolowanego rozszerzania zakresu (czyli scope creep), jeśli nie będzie właściwie zarz ądzany.
Przyczyny scope creep
Scope creep może mieć wiele przyczyn, a oto najczęstszą jest brak precyzyjnie zdefiniowanych wymagań i oczekiwań interesariuszy, co należy zrobić na początku projektu, ponieważ inaczej może to prowadzić do nieustannego dodawania nowych funkcji i zadań. Trzeba też pamiętać, że interesariusze mogą zmieniać swoje oczekiwania i wymagania w trakcie realizacji projektu, co może wymuszać wprowadzanie nowych elementów do zakresu. Z drugiej strony mogą też nie być wystarczająco zaangażowani w proces definiowania i zatwierdzania zakresu, co również może prowadzić do późniejszych zmian.
Do powstania scope creep mogą też przyczynić się klienci, którzy mogą wywierać presję na zespół projektowy, aby wprowadzać dodatkowe funkcje bez odpowiedniej analizy wpływu na projekt. Częstą przyczyną jest też brak skutecznej komunikacji między członkami zespołu, interesariuszami i klientami może powodować nieporozumienia dotyczące zakresu projektu.
Scope creep powstaje też przez nieodpowiednie zarządzanie projektami – jeśli projekt nie ma ustalonych procedur dotyczących zgłaszania, analizowania i zatwierdzania zmian w zakresie, może to prowadzić do niekontrolowanego dodawania nowych zadań. Także niedokładna ocena jego złożoności i wymagań może prowadzić do sytuacji, w której zespół musi wprowadzać dodatkowe elementy, aby osiągnąć zamierzone cele.
Warto też pamiętać o wpływie zespołu projektowego – jego członkowie mogą samodzielnie dodawać nowe funkcje, które uznają za wartościowe, bez konsultacji z interesariuszami, co prowadzi do rozszerzania zakresu. Także brak testowania i weryfikacji wymagań może skutkować odkrywaniem nowych potrzeb i problemów w trakcie realizacji projektu.
Czasami przyczyną scope creep mogą być zmiany w otoczeniu biznesowym lub technologii – mogą one wymuszać modyfikacje w zakresie projektu, aby utrzymać jego konkurencyjność i aktualność.
Przykłady scope creep
Scope creep może pojawić się w różnych rodzajach projektów. Można to wyjaśnić na przykładzie projektu budowy strony internetowej dla klienta, której początkowy zakres obejmował stworzenie podstawowej strony internetowej składającej się z pięciu podstron: strona główna, o nas, usługi, blog i kontakt. W trakcie realizacji projektu klient zaczął dodawać nowe wymagania, takie jak integracja z systemem CRM, dodanie sklepu internetowego, stworzenie sekcji forum dla użytkowników. Nie były one uwzględnione w pierwotnym zakresie i nie zostały formalnie zatwierdzone, co doprowadziło do wydłużenia czasu realizacji projektu i większych kosztów.
Przykładów można szukać też w „fizycznych” projektach, takich jak budowa domu. Załóżmy, że klient chciał wybudować standardowy jednorodzinny dom z trzema sypialniami, dwoma łazienkami i garażem – takie wymagania przedstawił zespołowi projektowemu. Jednak podczas budowy właściciele domu zdecydował się dodać basen w ogrodzie i dodatkowy pokój rekreacyjny, zmienił materiały na droższe, a także zażyczył sobie inteligentnego systemu zarządzania domem. Jeśli takie zmiany wprowadza się bez formalnej oceny ich wpływu na harmonogram i budżet, prowadzi to do opóźnień i przekroczenia kosztów.
Zapobieganie scope creep
Zapobieganie scope creep wymaga skutecznego zarządzania projektem od samego początku. Na wstępie należy dokładnie zdefiniować i udokumentować wymagania projektu oraz zaangażować do tego wszystkich interesariuszy. W trakcie trwanie projektu należy dbać o regularną i przejrzystą komunikację między członkami zespołu projektowego a interesariuszami – tylko dzięki temu można mieć pewność, że wszyscy są świadomi zakresu projektu i zgadzają się z nim.
Żeby zapobiegać powstaniu scope creep, dobrze jest też ustanowić procedury zarządzania zmianami, dzięki którym będzie można kontrolować i systematycznie wprowadzać nowe wymagania po dokładnej analizie ich wpływu na budżet, harmonogram i zasoby. Warto też nieustannie monitorować postępy w realizacji projektu (np. przez spotkania statusowe), ponieważ pomagają one w szybkiej identyfikacji i rozwiązaniu potencjalnych problemów.
Pomocna w zapobieganiu scope creep jest też edukacja zespołu projektowego na temat znaczenia trzymania się ustalonego zakresu, a równie ważne – jeśli nie ważniejsze – jest zarządzanie oczekiwaniami interesariuszy, co pozwala zapobiegać niekontrolowanemu dodawaniu nowych opcji. Trzeba też zachować pewną dozę elastyczności w podejściu do zmian, ale jednocześnie dbać o zachowanie dyscypliny i konsekwencji w stosowaniu ustalonych procedur.
Zarządzanie scope creep
Czasami pomimo najlepszych chęci i starań scope creep i tak zaistnieje – w takiej sytuacji należy natychmiast podjąć działania, aby zminimalizować jego wpływ na projekt. Pierwszym krokiem jest dokładne zidentyfikowanie i udokumentowanie wszystkich zmian, które wpłynęły na zakres projektu. Na tej podstawie można przejść do oceny ich wpływu na budżet, harmonogram i zasoby projektu. Zespół projektowy powinien też przeprowadzić analizę ryzyka związanego z wprowadzonymi zmianami i przygotować plany mitygacyjne.
Następnie można przejść do spotkania z interesariuszami, aby omówić zidentyfikowane zmiany, ich wpływ oraz możliwe strategie zarządzania nimi – w ramach spotkania warto przedyskutować priorytety i ewentualne kompromisy, które mogą pomóc w zminimalizowaniu negatywnych skutków scope creep. Zebranie jest też niezbędne, żeby uzyskać formalną zgodę na kontynuację projektu z uwzględnieniem nowych wymagań lub wynegocjować wycofanie niektórych zmian, jeśli to możliwe.
Po zatwierdzeniu planu zarządzania zmianami zespół projektowy powinien zaktualizować dokumentację projektu, jego harmonogram i budżet oraz plan zasobów. Ścisłe trzymanie się zaktualizowanego planu zapewnia, że projekt nie będzie ponownie narażony na niekontrolowane zmiany.
Analiza scope creep
W zapobieganiu i zarządzaniu scope creep ważne jest też, żeby wyciągnąć wnioski z zaistniałej sytuacji i wzmocnić procedury zarządzania projektem. W tym kontekście warto wprowadzić bardziej rygorystyczne mechanizmy kontroli zmian oraz poprawić komunikację i zaangażowanie interesariuszy w proces definiowania i zatwierdzania zakresu projektu.
Dobrze jest też mierzyć zakres projektu, aby śledzić, jak zmienia się on w czasie w stosunku do pierwotnych założeń i identyfikować wszelkie nieautoryzowane rozszerzenia. Równie ważny jest pomiar kosztów projektu, ponieważ pozwala on monitorować, jak dodatkowe wymagania wpływają na budżet i jakie dodatkowe koszty powstają w wyniku scope creep. Regularnie sprawdzać należy też harmonogram projektu.
Oprócz tego dobrze jest mierzyć wydajność zespołu projektowego – pozwala to ocenić, czy dodatkowe zadania nie przeciążają zasobów i nie obniżają produktywności. Ważne jest też śledzenie satysfakcji interesariuszy.
Rola scope creep
Scope creep testuje zdolność zespołu projektowego do adaptacji w zmieniających się warunkach – należy traktowa ć go jak wyzwanie, które zmusza do weryfikacji założeń i procedur zarządzania projektem. Może to prowadzić do wzrostu kosztów oraz opóźnień w harmonogramie, ale może też pomóc w opracowaniu lepszych metod zarządzania projektami.
Trzeba też pamiętać, że scope creep wpływa na jakość końcowego produktu, ponieważ wprowadzanie nowych elementów może prowadzić do konieczności poświęcenia większej ilości czasu i środków na ich realizację, a to może skutkować kompromisami jakościowymi oraz wymusza na zespole projektowym konieczność znajdowania równowagi między nowymi wymaganiami a pierwotnymi celami projektu.
Scope creep pokazuje też, jak ważne jest skuteczne zarządzanie interesariuszami oraz utrzymanie ich oczekiwań w ryzach – mogą się one zmieniać w trakcie trwania projektu, więc menedżerowie projektów muszą być w stałym kontakcie z klientami, aby zarządzać ich oczekiwaniami i wprowadzać zmiany w kontrolowany sposób.
Scope creep może także pełnić pozytywną rolę, ponieważ przyczynia się do powstawania innowacji, które mogą poprawić końcowy produkt. Jest też katalizatorem bardziej efektywnych metod pracy i lepszego planowania w przyszłych projektach. Chociaż często postrzega się scope creep jako problematyczny, podkreśla on znaczenie elastyczności, komunikacji i zarządzania zmianami.
FAQ
Formularz kontaktowy
Rozwijaj swoją firmę
![Bartek Jarosik](/static/5fd2c74ea8041f58e1b6dee62650b2ec/bartek_jarosik.avif)
Specjalizuję się w zarządzaniu zmianą i zarządzaniu portfelem projektów. Z wykształcenia jestem inżynierem przemysłowym i uwielbiam usprawniać otoczenie. W mojej codziennej pracy koncentruję się na poszerzaniu świadomości, zaangażowaniu i wsparciu zespołu. Moje drzwi są zawsze otwarte.
Oceń tekst
Być może zainteresują Cię:
![Analiza kosztów – co to jest i jak ją przeprowadzić?](/static/a706a481fb321ef39e56d0197a3b6ac8/bf621/Analiza-kosztow-miniatura.png)
![Carry trade – co to jest i na czym polega?](/static/93ee97b0b1425ca77b4abd66278e14c2/bf621/Carry-trade-miniatura.png)
![Hurtownia danych – co to jest i jak działa?](/static/af8ededd3fb7ded112794da37a8470d5/bf621/Hurtownia-danych-miniatura.png)